Preselekcja przysłony pozwala na właściwe dobranie głębii ostrości na zdjęciu

Jak wykorzystywać tryby pracy (P A S M) lustrzanki

koń w ciemnej stajni oświetlony promieniem słońca - zdjęcie czarno-białeMoja córka chrzestna, która pasjonuje się końmi, pokazała mi wczoraj fotografię i powiedziała: „Wujek, jak zrobić takie zdjęcie?„. Zanim przekażę Ci krok po kroku „receptę” na taki portret, zacytuję jeszcze fragment wiadomości e-mail, którą otrzymałem od jednego z moich czytelników:

[…] mam jedno pytanie…..we wszystkich poradnikach jakie przeczytalem i w internecie, i na Youtube, sa podane przyklady,ustawienia ,zdjecia itp. Ale nigdy nie podano w jakim trybie (P A S M) sa podane parametry do robienia zdjęć. Pozdrawiam Paul […]

 

Jakie tryby pracy ma lustrzanka cyfrowa?

Każdy aparat amatorski, kompaktowy czy też z wymienną optyką ma możliwość fotografowania w trybie automatycznym. Zwykle jest on oznaczony literką  [A]  na zielonym tle otoczoną prostokątem. Poza tym trybem są jeszcze cztery podstawowe: P A S M i kilka tematycznych. Tematyczne to na przykład: sportowy, nocne, portretowy itp. Dzisiaj zajmiemy się trybami P A S M, a poniżej przeczytasz co poszczególne litery oznaczają:

P – tryb programowalny
A – tryb z preselekcją przysłony ( ang. Aperture - szczelina, przysłona), oznaczany także literami Av.
S – tryb z preselekcją czasu (ang. Shutter – migawka), oznaczany także literami Tv. (ang. Time)
M – tryb manualny, czyli ręczny

Tryby te nie mają wpływu na automatyczne ustawianie ostrości, czyli autofocus, ale mają wpływ na to co będzie ostre na zdjęciu. Za chwilę wszystko się wyjaśni.

Paul zadał pytanie, sądząc, że do opisu parametrów wykonanego zdjęcia należy dodać jeszcze tryb w jakim zostało wykonane. Otóż nie jest to konieczne. Tryb pracy ma pomóc fotografowi dobrać odpowiednie parametry ekspozycji. Możliwe jest wykonanie identycznego zdjęcia w dowolnym z tych czterech trybów. Istotne jest, aby we wszystkich tych trybach ustawić identyczne parametry ekspozycji czyli: czułość (np. 200 ISO), przysłonę (np. f/8) i czas otwarcia migawki (np.1/125s).

Dlatego opisując w publikacjach parametry ekspozycji zdjęcia podajemy tylko te trzy, pomijając w jakim trybie aparat był ustawiony.

Jak najszybciej określić parametry ekspozycji?

Skoro już mamy tryb automatyczny w aparacie (lustrzanki półprofesjonalne i profesjonalne go nie mają), wykorzystajmy go w jakiś pożyteczny i przemyślany sposób. Przełącz aparat w tryb AUTO i zrób zdjęcie tego co masz obok ekranu. Teraz zobacz je na wyświetlaczu aparatu i odczytaj parametry ekspozycji (czułość w ISO, czas w ułamkach sekundy, f/liczbę przysłony).

Teraz przełącz aparat w tryb M (manualny) i pokrętłami ustaw te same parametry, które przed chwilą odczytałeś. Zrób fotkę i zobacz, że jest ona identyczna z tą zrobioną w trybie automatycznym.

Teraz spróbujemy twórczo wykorzystać tryb manualny.

Jeśli chcesz, aby fotografowane miejsce sprawiało wrażenie mrocznego, ustaw czas otwarcia migawki na krótszy (większa liczba na wyświetlaczu) o dwa lub trzy skoki podziałki (np. było 125, ustaw 360). To oczywiście najprostszy przykład, ale spójrz jeszcze raz na fotografię konia. Czy nie tak właśnie powstało to zdjęcie? To jest oczywiście duże uproszczenie, ale zasada jest właśnie taka. Jeśli chcesz aby coś zostało ukryte na zdjęciu (tak jak tło za koniem), ustaw tak czas otwarcia migawki, aby światło odbite od tego czegoś, nie pozostawiło śladu na matrycy Twojego aparatu.

Bawimy się trybem manualnym dalej…

Pozostaw  teraz Twoją lustrzankę w trybie manualnym. Skieruj aparat na inny przedmiot w innej części Twojego pokoju. Teraz zdecyduj sam i ustaw odpowiednie parametry ekspozycji, tak aby to co masz w tej chwili przed sobą, było dobrze widoczne na zdjęciu. Niedoświadczony fotograf ma największy problem z ręcznym ustawieniem przysłony. Jeśli nie wiesz jak zabrać się za ręczne ustawianie, podam Ci prosty i szybki sposób.

matrycowy-pomiar-swiatla1. Ustaw matrycowy pomiar światła (zwykle oznaczany taką  ikonką) Ustawiając odpowiedni czas naświetlania w trybie preselekcji czasu spawiamy, że postacie wydają się być zatrzymane w czasie.

2. Ustaw czułość ISO na 400 (to taka wartość, która pozwala na fotografowanie przy lekko zachmurzonym niebie). Sprawdza się w większości sytuacji także w pomieszczeniach.

3. Ustaw czas otwarcia migawki na 125 (czyli 1/125s)

4. Teraz pozostaje Ci tylko jeden parametr do ustawienia – właśnie przysłona.

Ustaw ją powiedzmy na 8 i zrób zdjęcie. Jeśli wyszło zbyt ciemne, to otwórz jeszcze otwór przysłony, to znaczy zmniejsz liczbę przysłony na 5.6 (dokładnie to jest f/5.6 dlatego im mniejsza liczba tym większy otwór przysłony).
Jeśli nadal zdjęcie jest za ciemne otwieraj przysłonę.

Ups… 3.4 i dalej się nie da? Skoro tak, to trzeba pozostawić największy z możliwych otwór przysłony i zacząć wydłużać czas naświetlenia. Wydłużać czyli zmniejszyć liczbę 125 na 100, potem na 60 itd.

W końcu te dwa parametry pozwolą uzyskać prawidłową ekspozycję, czyli na zdjęciu będą widoczne te przedmioty, które chcesz, aby były widoczne. Teraz popatrz jaka przysłona i jaki czas pozwalają na właściwe oddanie sceny na matrycy. Teraz ocenimy te dwa parametry.

Przy stałym ISO o ekspozycji decydują dwa parametry: czas i przysłona.

Jeśli fotografowałeś z ręki, bez statywu, to czas krótszy niż 1/60 sekundy spowoduje, że będzie widoczny Twój ruch przy naciskaniu spustu i zdjęcie będzie poruszone. Wiesz już, że także obiekty, które są w ruchu trzeba (aby zamrozić ich ruch) fotografować z krótszym czasem. Tak więc myślę, że dobieranie czasu do istniejących warunków, jest dla Ciebie zrozumiałe.

Tak właśnie działa preselekcja czasu. Na przykład jeśli fotografujesz przejeżdżający wolno samochód to ustawiasz czas w granicach 1/500 s i auto zostanie zamrożone na zdjęciu. Automatyka aparatu w trybie [S] dopasuje przysłonę. Możesz (chociaż tego nie polecam) ustawić automatyczny dobór ISO i to ułatwi oprogramowaniu aparatu dobranie odpowiedniego czasu.

A jaka jest na zdjęciu różnica między dużą a małą wartością przysłony?

Przysłona decyduje nie tylko o tym jaka ilość światła dotrze do matrycy, czyli jak jasne będzie nasze zdjęcie. Przysłona decyduje także o tym co będzie ostre na zdjęciu. Autofocus, czyli automatyczne ustawienie ostrości, albo ręczne ustawienie ostrości, to regulacja na określony punkt, na przykład oko postaci. Pozostałe obiekty, kształty, przestrzenie, będą ostre lub nie. Zależy to od głębi ostrości, czyli ogniskowej obiektywu i przysłony.

Teraz zostawmy na boku ogniskową i wystarczy, że zapamiętasz, że na zdjęciu będzie tym większy obszar ostrości im większa będzie liczba przysłony, czyli mniejszy otwór. Na przykład f/2 daje mniejszą głębię ostrości niż f/8. Tak więc jeśli możesz ustawić na swoim obiektywie powiedzmy f/2.8 i zrobić zdjęcie z 1 metra, to z pewnością zobaczysz pięknie rozmyte tło i wyraźnie sfotografowaną twarz postaci. Preselekcja przysłony, umożliwi Ci na przykład robienie zdjęć z małą głębią ostrości.

Preselekcja przysłony pozwala na właściwe dobranie głębii ostrości na zdjęciu

Jak zrobić piękne czarno-białe zdjęcie konia?

Wróćmy więc do pięknego zdjęcia pięknego konia :)
Prawdopodobnie najłatwiej będzie zrobić takie zdjęcie wieczorem, wykorzystując do tego małą lampkę nocną. Światło dzienne, a tym bardziej słoneczne daje zbyt wielki kontrast. Wtedy oświetlone przez słońce fragmenty zostałyby prześwietlone, czyli całkowicie białe bez szczegółów. Radzę Ci poprosić jedną osobę do trzymania konia, a drugą do trzymania lampki. Statyw do aparatu może Ci się przydać.

1. Lampką oświetl głowę konia, reszta powinna być w półmroku.

2. Zrób zdjęcie próbne w trybie M (ISO 800, czas 1/60s, przysłona f/4), ale z wyłączoną lampą błyskową.

3. Zobacz jaki jest efekt. Prawdopodobnie zbliżony do zdjęcia, które widzisz na górze. Jednak jeśli nie, to przy słabym obiektywie nie uda Ci się zmniejszyć wartości przysłony, nie możesz też zmniejszyć czasu, bo zdjęcie będzie poruszone, nawet jeśli nie przez Ciebie to koń się poruszy. Pozostaje Ci zwiększanie czułości, czyli liczby ISO. Ale uważaj, ostrożnie. Jeśli przy średniej jakości matrycy (a takie zwykle są w tanich lustrzankach) ustawisz wartość powyżej 1000 ISO, to zdjęcie będzie miało bardzo duże ziarno. Sprawi to, że będzie nadawało się do pokazania jedynie jako miniaturka.

4. Usuń kolory korzystając z programu do obróbki (np. Photoshop Elements)

5. Dopasuj jasność i kontrast zdjęcia, tak aby Ci się podobało.

6. Wydrukuj i powieś na ścianie :)

Powodzenia i koniecznie napisz komentarz

 

Po co więc te tryby pracy lustrzanki?

Tryb automatyczny ogranicza prawie całkowicie kreatywność fotografa. Automatyczny znaczy uśredniony. Oprogramowanie procesora jaki jest zainstalowany w Twojej lustrzance, dba o to aby zdjęcie było POPRAWNE. Czy oglądając dzieła sztuki podziwiając je za to, że są poprawne, czy raczej za to, że łamią kanony, przyzwyczajenia, standardy? Oczywiście jest to pytanie retoryczne.

Myślę, że jesteś już na tyle świadomą / świadomym fotografem, że chcesz wykorzystać możliwości jakie dają tryby półautomatyczne: preselekcji czasu i preselekcji przysłony oraz tryb manualny.

 

Odkurzyłem moje nagrania video na temat trybów pracy lustrzanki nakręcone w 2010 roku. Poniżej udostępniam je, jako uzupełnienie artykułu.

Krótko o trybach tematycznych w lustrzance

 

Szersze wyjaśnienie trybów P A S M część pierwsza nagrania

A teraz napisz komentarz